خودروی شما سرمایه بزرگی است که نیاز به مراقبت مداوم دارد. بررسی منظم مایعات آن به جلوگیری از خرابی، آسیب‌های مکانیکی و حتی تصادفات قابل‌پیشگیری کمک می‌کند. خوشبختانه، یادگیری نحوه بررسی سطح مایعات خودرو نسبتاً ساده است و وقتی بدانید کجا باید به دنبال چه چیزی بگردید، زمان زیادی نمی‌برد.
گام اول: انجام کار به صورت ایمن و مسئولانه
مرحله ۱: بررسی مایعات خودرو را تقریباً هر ۴ تا ۶ ماه یک‌بار در برنامه خود قرار دهید.
دفترچه راهنمای خودرو به شما می‌گوید که چه زمانی باید سطح مایعاتِ هر یک از اجزای اصلی زیر کاپوت را چک کنید. با این حال، این بازه زمانی معمولاً حداقل دفعات لازم برای حفظ اعتبار گارانتی خودرو است. یک قاعده کلی این است که بهتر این است که مایعات خودرو را حدود دو بار در سال، یا هر ۵۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ مایل (هر کدام زودتر فرا برسد) بررسی کنید.
- اگر معمولاً فراموش‌کار هستید، ایده خوبی است که تاریخ آن را در تقویم علامت بزنید یا یادآوری (Reminder) در دستگاه خود تنظیم کنید.
- مایعات خودرو حکم خون را برای آن دارند. بررسی‌های منظم به شما اطمینان می‌دهد که خودرو تمام آنچه برای عملکرد تمیز و کارآمد نیاز دارد را در اختیار دارد.
مرحله ۲: خودرو را در سطحی صاف و هموار پارک کنید و ترمز دستی را بکشید.
اهرم ترمز دستی را تا جایی که ممکن است بالا بکشید تا مطمئن شوید مکانیزم ترمز کاملاً درگیر شده است. کشیدن ترمز دستی از حرکت ناگهانی یا غلتیدن خودرو در زمانی که مشغول کار در زیر کاپوت هستید، جلوگیری می‌کند.
- اگر خودروی شما دارای ترمز دستی دکمه‌ای است، برای فعال کردن آن کافیست دکمه را تا انتها فشار دهید.
- امن‌ترین مکان برای بررسی مایعات خودرو، داخل گاراژ یا پارکینگی خلوت است.
مرحله ۳: کاپوت خودرو را باز کنید تا به مخازن مایعات دسترسی پیدا کنید.
در ناحیه کنسول (زیر داشبورد) به دنبال اهرم دستی کوچکی بگردید که مکانیزم قفل کاپوت را کنترل می‌کند. این اهرم معمولاً در قسمت پایینی سمت چپ داشبورد قرار دارد و برای تشخیص آسان، با نمادی از خودرویی که کاپوت آن باز است، مشخص شده است. وقتی آن را پیدا کردید، اهرم را به سمت خود بکشید. با آزاد شدن قفل کاپوت، صدای «کلیک» خواهید شنید.
- در برخی مدل‌های خودرو، ممکن است لازم باشد برای باز کردن کامل کاپوت، ضامن جداگانه‌ای را که در زیر خودِ کاپوت تعبیه شده است، فشار دهید.
- برای نگه داشتن کاپوت در حالت باز هنگام کار، از میله فلزی باریکی که در یک سمت محفظه موتور قرار دارد، استفاده کنید.
گام دوم: بررسی سطح مایعات مختلف خودرو
مرحله ۱: کار را با بررسی روغن موتور شروع کنید.
گیج روغن (میله اندازه‌گیری) که معمولاً زرد یا سفید رنگ است را که از بالای موتور بیرون زده پیدا کنید و انگشت خود را در حلقه انتهای آن بیندازید. گیج را کاملاً بیرون بکشید؛ دقت کنید که اگر گیره یا ضامنی آن را در جای خود نگه داشته است، ابتدا آن را آزاد کنید. با استفاده از دستمال کاغذی یا پارچه، گیج را تمیز کنید، سپس آن را دوباره در جای خود قرار دهید و تا انتها به داخل فشار دهید. دوباره گیج را بیرون بکشید و سطح روغن را مشاهده کنید. پس از اتمام کار، گیج را در جای خود محکم کنید.
- همیشه سطح روغن را زمانی بررسی کنید که خودرو حدود یک ساعت فرصت خنک شدن داشته باشد. به این ترتیب، روغن موجود در مجراهای برگشت، گودی‌های سرسیلندر و سایر قطعات فرصت تخلیه پیدا می‌کنند و از خوانش اشتباه سطح روغن جلوگیری می‌شود.
- روی گیج، علامت‌هایی وجود دارد که محدوده سطح مجاز روغن را نشان می‌دهند (معمولاً به صورت شیار، فرورفتگی یا مدرج). علامت‌های روی گیج را با نمودارهای موجود در دفترچه راهنمای خودرو مطابقت دهید و بررسی کنید. اگر سطح روغن بیش از حد پایین است، باید بلافاصله روغن موتور مناسب به آن اضافه کنید.
- به رنگ روغن نیز توجه کنید. روغن موتور تمیز، رنگی طلایی و شفاف دارد. روغن موتور کثیف معمولاً سیاه یا قهوه‌ای تیره است. اگر روغن کثیف به نظر می‌رسد، سوابق خودرو را بررسی کنید تا ببینید آخرین بار چه زمانی تعویض شده است. خودرو می‌تواند با روغنی که کمی تیره شده نیز به‌خوبی کار کند، بنابراین بهتر است به جای تکیه صرف بر رنگ، طبق برنامه زمانی عمل کنید.
- زمان تعویض روغن را بر اساس مدت‌زمان (تقویم) تنظیم کنید، نه فقط مسافت طی‌شده. حتی اگر مسافت تعیین‌شده را رانندگی نکرده‌اید، ایده خوبی است که روغن را تقریباً هر شش ماه یک‌بار (یا در صورت رانندگی زیاد، با فواصل کوتاه‌تر) تعویض کنید. ممکن است کیفیت روغن خودرو حتی در زمانی که خودرو در پارکینگ یا مسیر ورودی خانه پارک شده و حرکت نمی‌کند، افت کرده و کارایی خود را از دست بدهد.
- کاهش مکرر و شدید سطح روغن موتور می‌تواند نشانه نشتی باشد. سطح زمین را در محلی که معمولاً خودرو را پارک می‌کنید به‌دقت بررسی کنید تا لکه‌های احتمالی روغن را ببینید. اگر چنین لکه‌ای مشاهده کردید، خودرو را برای بررسی به تعمیرگاه ببرید.
- اگر روغن ظاهری شیری‌رنگ یا کف‌آلود دارد، ممکن است با مایع خنک‌کننده (ضدیخ) مخلوط شده باشد. این وضعیت می‌تواند نشان‌دهنده سوختن واشر سرسیلندر یا مشکلی جدی دیگر باشد.
مرحله ۲: وضعیت روغن گیربکس (جعبه‌دنده) خود را بررسی کنید.
برای دستیابی به بهترین نتیجه، این کار را زمانی انجام دهید که موتور روشن و کاملاً گرم شده است (بسته به نوع و مدل خودرو، دنده باید در حالت خلاص یا پارک باشد). این میله، دومین میله اندازه‌گیری (گیج) موجود روی موتور است و معمولاً رنگی قرمز دارد. همان‌طور که برای میله اندازه‌گیری روغن موتور عمل کردید، آن را بیرون بکشید، تمیز کنید، تا انتها سر جای خود برگردانید و سپس دوباره بیرون بیاورید تا سطح روغن را بررسی کنید. مجدداً دقت کنید که سطح مایع بین دو شیار، فرورفتگی یا علامتِ روی میله قرار گرفته باشد.
- مایع گیربکس سالم رنگی متمایل به قرمز و براق دارد. اگر مایع گیربکس خودرو شما قهوه‌ای یا سیاه به نظر می‌رسد یا بوی تند سوختگی می‌دهد، احتمالاً زمان تعویض آن فرا رسیده است.
- نیازی نیست مایع گیربکس را به دفعاتِ تعویض روغن موتور عوض کنید. در خودروهای جدیدتر، بازه زمانی پیشنهادی برای سرویس ممکن است تا ۱۰۰ هزار مایل (۱۶۰ هزار کیلومتر) باشد. برای اطلاع از دستورالعمل‌های دقیق‌تر مربوط به مدل خودروی خود، به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کنید.
- وظیفه این مایع، روان‌کاری گیربکس یا همان سیستم دنده خودرو است.
نکته: اگر نشتی مایع خنک‌کننده (ضدیخ) دارید، منشأ آن را در بخش گیربکس پیدا کنید. به‌طور موقت مسیر خنک‌کننده را دور بزنید (بای‌پس کنید). اگر نشتی متوقف شد، مشکل احتمالاً مربوط به خودِ ضدیخ یا شلنگ‌هاست. ادامه داشتن نشتی نشان‌دهنده مشکلی در خودِ گیربکس است. برای تشخیص و تعمیر، به یک مکانیک ماهر مراجعه کنید تا از آسیب‌های بیشتر جلوگیری شود.
مرحله ۳: سطح مایع ترمز را بررسی کنید.
در محفظه موتور به دنبال مخزنی پلاستیکی با برچسب «brake fluid» (مایع ترمز) بگردید یا برای یافتن دقیق محل آن، دفترچه راهنمای خودرو را بررسی کنید. در اکثر مخازن، می‌توانید سطح مایع را مستقیماً از پشت بدنه پلاستیکی مشاهده کنید. رنگ مایع ترمز مایل به زرد است و می‌توانید آن را از پشت بدنه پلاستیکی مخزن ببینید. در صورت لزوم، هرگونه آلودگی، گرد و غبار یا ذرات خارجی را از روی بدنه مخزن پاک کنید. اگر همچنان نمی‌توانید سطح مایع را به‌خوبی ببینید، درپوش را باز کنید و داخل آن را نگاه کنید.
- اگر دیدن سطح مایع از پشت مخزن دشوار است، تکان دادن ملایم خودرو (برای به حرکت درآوردن سیستم تعلیق) می‌تواند باعث تلاطم مایع و ایجاد حرکتی قابل‌مشاهده شود. خودروها نباید روغن ترمز مصرف کنند، صرف‌نظر از اینکه چقدر قدیمی باشند یا چقدر تحت فشار رانده شده باشند. اگر سطح روغن ترمز پایین به نظر می‌رسد، برای یافتن علت آن خودروی خود را بررسی کنید. عامل این مشکل ممکن است نشتی در لوله ترمز یا فرسودگی سطوح ترمز باشد که در بدترین حالت می‌تواند منجر به عدم توقف خودرو شود.
مرحله 4: سطح فرمان هیدرولیک را چشمی بررسی کنید.
این روغن معمولاً در یک مخزن پلاستیکی نزدیک تسمه‌ها در سمت سرنشین خودرو قرار دارد. سطح آن را از طریق دیواره‌های مخزن، همان‌طور که برای روغن ترمز انجام دادید، مشاهده کنید. در برخی موارد، ممکن است دو جفت خط وجود داشته باشد: یکی برای موتور گرم و دیگری برای موتور سرد. خطی را بررسی کنید که با وضعیت فعلی خودروی شما مطابقت دارد.
- اگر نیاز به افزودن روغن فرمان هیدرولیک دارید، می‌توانید با باز کردن درپوش مخزن و ریختن محصول مناسب تا خط نشان‌گذاری شده، این کار را انجام دهید.
- امروزه بسیاری از خودروها به سیستم فرمان برقی (الکترونیکی) مجهز هستند، به این معنی که مخزن روغن ندارند.
مرحله ۵: سطح مایع خنک‌کننده را بررسی کنید.
مایع خنک‌کننده در مخزنی در قسمت جلویی محفظه موتور و نزدیک رادیاتور قرار دارد. این مورد نیز از طریق بدنه پلاستیکی مخزن قابل مشاهده است. این مخزن مایع شیشه‌شوی دارای یک «میله اندازه‌گیری» (گیج) پلاستیکی است. شما می‌توانید قطرات مایع شیشه‌شوی را از طریق سوراخ‌های مستطیلی‌شکلِ روی قطعه پلاستیکی مشاهده کنید. در حالت ایده‌آل، مایع خنک‌کننده باید شفاف و دارای رنگ اصلی خود باشد. اگر مایع بی‌رنگ است، ذرات ریز در آن دیده می‌شود، یا ظاهری لجن‌مانند یا زبر (شنی) دارد، احتمالاً آلوده شده است و باید هرچه سریع‌تر تعویض شود.
- هرگز بدون اینکه اجازه دهید موتور کاملاً خنک شود، سطح مایع خنک‌کننده را بررسی نکنید. باز کردن مخزن در حالی که تحت فشار است، می‌تواند باعث پاشیدن آب بسیار داغ و سوختگی شدید شود.
- خودروها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که از ضدیخ به عنوان مایع خنک‌کننده استفاده کنند، نه آب. ضدیخ نقطه انجماد پایین‌تر و نقطه جوش بالاتری نسبت به آب دارد. اگر نیاز به پر کردن مجدد مایع خنک‌کننده دارید، مطمئن شوید که از محصول مناسب استفاده می‌کنید.
- حتماً برچسب محصولی را که انتخاب می‌کنید، مطالعه نمایید. برخی از انواع مایع خنک‌کننده را می‌توان به‌صورت خالص (بدون رقیق‌سازی) استفاده کرد، در حالی که برخی دیگر باید با مقدار مساوی آب مخلوط شوند.
- گاهی ممکن است مخزن ذخیره حاوی مایع خنک‌کننده باشد اما رادیاتور خالی بماند. اگر مخزن پر است اما دمای موتور خودرو بالا می‌رود، شلنگ رادیاتور را جدا کنید تا بررسی کنید که آیا مایع کافی در رادیاتور وجود دارد یا خیر.
مرحله ۶: در صورت نیاز، مخزن مایع شیشه‌شوی را پر کنید.
اگرچه کم بودن سطح مایع شیشه‌شور تأثیری بر عملکرد فنی خودرو ندارد، اما بر میدان دید، ایمنی و تجربه کلی رانندگی شما اثرگذار خواهد بود. برای اطلاع از میزان مایع موجود، به دنبال ظرفی با رنگ روشن بگردید که تصویر شیشه جلو روی آن درج شده و در قسمت عقب محفظه موتور قرار دارد. پس از یافتن آن، درپوش را باز کنید تا محتویات را بررسی نمایید. در صورت لزوم، ظرف را تا لبه بالایی پر کرده و سپس درپوش را در جای خود محکم کنید.
- مایعات مخصوص شیشه‌شور که برای پاک کردن آسان گرد و غبار و سایر آلودگی‌های جاده‌ای فرموله شده‌اند معمولاً قیمت پایینی دارند، بنابراین هیچ بهانه‌ای برای نخریدن یک محصول باکیفیت وجود ندارد. با این حال، در مواقع اضطراری، افزودن مقدار کمی آب یا محلول شیشه‌شور خانگی به مخزن نیز کارساز خواهد بود.
- اگر در منطقه‌ای با آب‌وهوای سرد زندگی می‌کنید، نوعی مایع انتخاب کنید که با افت دما یخ نزند. روی مایعات شیشه‌شور که نقطه انجماد پایینی دارند، این ویژگی به‌وضوح درج شده است.
مرحله ۷: مطمئن شوید که فشار باد لاستیک‌هایتان مناسب است.
این بررسی نهایی هیچ ارتباطی با مایعات خودرو ندارد، اما برای تضمین رانندگی نرم، بهبود مصرف سوخت و افزایش ایمنی کلی خودرو حیاتی است. درپوش‌های کوچک روی سوپاپ هر یک از لاستیک‌ها را باز کنید، فشارسنج باد لاستیک را محکم روی سوپاپ فشار دهید و منتظر بمانید تا عقربه یا نشانگر دستگاه، عدد فشار را نمایش دهد. اگر از عدد مناسب برای فشار باد مطمئن نیستید، برچسب داخل چارچوب درِ سمت راننده را بررسی کنید یا بخش مربوط به لاستیک‌ها را در دفترچه راهنمای خودرو مطالعه نمایید.
- به‌عنوان یک قاعده کلی، باید فشار باد لاستیک‌ها را حتی بیشتر از مایعات حیاتی موتور بررسی کنید.
- همان‌طور که مشغول بررسی لاستیک‌ها هستید، نگاهی هم به آج آن‌ها بیندازید. این کار به شما کمک می‌کند تا وضعیت لاستیک‌ها را در چرخه عمرشان بهتر ارزیابی کنید.
